Richt je op talenten van mensen en niet op hun beperkingen | Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme

Nieuwsbericht19-01-2026 | 19:00

Uitsluiting tegengaan en inclusie bevorderen: de NCDR ontwikkelt plannen om komend jaar de positie van mensen met een beperking te verbeteren.

‘Wanneer we ons richten op de talenten van mensen in plaats van alleen op hun diploma's, openen we de deur naar een veel diverser en sterker team.’

‘Een vraag van buurtwerkers in Goes heeft geleid tot de plaatsing van bankjes die zijn ontworpen voor iedereen, ongeacht het gebruik van een step, fiets, rollator of rolstoel. Hierdoor wordt een inclusieve omgeving gecreëerd.’

‘Tijdens evenementen is inclusie vaak niet de norm. Het gelijkwaardig beleven is nog niet vanzelfsprekend. Mensen die gebruik maken van een rolstoel staan regelmatig apart van de vriendengroep. Er mag vaak wel één persoon mee op het platform, maar de rest van de vrienden zit verderop in de zaal.’

‘Vaak word je door het systeem/professionals een soort van ziek gezien. Er wordt vanuit een medische visie gekeken. Niet ik, maarde professional bepaalt wat goed voor me is.’

‘Iedereen dacht tot zijn 51^e dat Rob geen gesproken taal begreep. Maar nu begrijpt hij dat wel. Hij blijkt zijn eigen keuzes te kunnen maken, zoals bijvoorbeeld in wat hij die dag doet, dat hij een nieuwe hobby wil uitoefenen of wat hij wil eten. Hij en zijn vier huisgenoten hebben een ernstig meervoudige beperking. Door de ondersteuning van een team leven ze een inclusief leven, midden in de samenleving.’

Terugblik

Bovenstaande opmerkingen kwamen van deelnemers aan bijeenkomsten van de NCDR in het afgelopen jaar. Het gaat nog lang niet goed met het deelnemen aan de samenleving zeiden zij, maar er zijn ook goede voorbeelden.

In 2016, nu dus tien jaar geleden, bekrachtigde Nederland het VN-verdrag Handicap. In 2023 werd het discriminatieverbod van mensen vanwege hun beperking in artikel 1 van de Grondwet opgenomen. In deze nieuwsbrief kijken we vooruit naar maatregelen waarmee we hard aan de slag moeten om de inclusieve samenleving voor elkaar te krijgen.

Behalve de ervaringen van mensen maken ook cijfers duidelijk dat het urgent is om discriminatie van mensen met een beperking aan te pakken. Van de meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen ging het in 2024 in 7% om klachten en meldingen over de grond ‘handicap of chronische ziekte’. (Rapport Discriminatiecijfers in 2024) Uit de Veiligheidsmonitor 2024 van het CBS blijkt dat van alle mensen in Nederland die discriminatie meemaakten, het in 7% van de gevallen ging om ‘handicap’. Ook uit de NCDR-bijeenkomsten met mensen met een beperking in 2025 kwam een waaier van ervaringen met achterstelling, uitsluiting en ongelijke behandeling naar voren. Het comité van de Verenigde Naties dat toezicht houdt op het VN-verdrag stelde in 2024 vast dat Nederland op veel terreinen tekortschiet bij de uitvoering van het verdrag.

Voor de NCDR reden om in de komende periode veel aandacht te besteden aan de positie van mensen met een beperking.

Stand van zaken

De NCDR streeft naar een inclusieve samenleving waar niemand buitengesloten wordt. Wij zetten ons in tegen discriminatie van mensen met een beperking en voor de gelijkwaardigheid van iedereen die zich in Europees en Caribisch Nederland bevindt. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten:

De adequate implementatie van het VN-verdrag Handicap.
Beleid wordt gemaakt met mensen, niet over hen.
Inclusie is de basis.
Toegankelijkheid is een recht.

Het kabinet is ook aan het werk maatregelen te treffen die de inclusie verbeteren. De overheid heeft onder leiding van de minister van VWS een Nationale Strategie voor de implementatie van het VN-verdrag ontwikkeld. Daarbij is een Werkagenda opgesteld waarin concrete maatregelen staan die in de samenleving een verschil moeten maken. In 2040 moet de implementatie van het verdrag zijn bereikt.

Maar de Nationale Strategie en de Werkagenda zijn beperkt en omvatten niet alle aanbevelingen van het VN-Comité. Dat is de conclusie van belangenorganisaties en het College voor de Rechten van de Mens. Belangenorganisatie Ieder(In) stelt vast dat verschillende maatregelen zonder duidelijke doelstelling zijn geformuleerd, alleen nog bestaan uit een verkenning of onderzoek (zonder beleidsopvolging), of “onder voorbehoud van financiering” zijn opgesteld (Analyse Werkagenda, Ieder(in) (2025). Het College voor de Rechten van de Mens (CRM) ziet dat de uitvoering onvoldoende gemonitord wordt, dat de deelname van mensen met een beperking bij wetgeving en beleid onvoldoende is en dat verantwoordelijkheid tussen VWS, de andere departementen en gemeenten niet concreet genoeg is uitgewerkt (Brief aan de Tweede Kamer, CRM, 2 september 2025). Bovendien maakt inclusie van mensen met een beperking te weinig onderdeel uit van wetgeving en ander rijksbeleid (Monitor VN-verdrag Handicap 2025, CRM 2025).

Vooruitkijken

Discriminatie van mensen met een beperking wordt onvoldoende aangepakt. Dat concludeert de NCDR. De NCDR vindt het belangrijk dat het kabinet en andere betrokkenen nu al concrete stappen zetten om al vóór 2040 resultaten te bereiken. Daar moet in ieder geval Caribisch Nederland in betrokken worden. Daarom zal de NCDR de komende tijd aandacht vragen voor verschillende maatregelen die daaraan bijdragen. Alle onderwerpen zijn afkomstig uit gesprekken met mensen met een beperking.