Nederland heeft een lange geschiedenis als voorloper op het gebied van lhbtiqa+-rechten. Op 21 januari 1969 verzamelden jongeren zich op het Binnenhof om te protesteren tegen het discriminerende artikel 248bis. Het was één van de eerste demonstraties voor homorechten ter wereld en de eerste in Europa. En in 2001 keek de wereld opnieuw naar Nederland, toen vier stellen als eerste paren van gelijk geslacht in het huwelijk traden.
Die geschiedenis mogen we vieren. Maar gidsland ben je niet alleen vanwege wat je in het verleden hebt bereikt. Gidsland ben je wanneer je ook vandaag de moed hebt om mensen te beschermen wanneer dat moeilijk wordt. En juist daar ligt een grote uitdaging. Geweld en discriminatie tegen trans en queer personen nemen toe, terwijl het publieke debat verhardt. Tegelijkertijd zien we dat Nederland op het gebied van de bescherming van lhbtiqa+-personen door andere Europese landen wordt ingehaald.
Zijn we vandaag als Nederland nog steeds een gidsland? Die vraag stond centraal tijdens de Pride World Wide: COC 80 jaar. Tachtig jaar COC betekent tachtig jaar strijd voor veiligheid, zichtbaarheid en gelijke rechten voor lhbtiqa+-personen. Het was een moment om stil te staan bij wat er is bereikt, maar ook bij de vraag wat er vandaag nodig is om die vooruitgang vast te houden.
Desinformatie als voedingsbodem voor uitsluiting
Trans en queer mensen zijn niet het probleem. Mis- en desinformatie over hen is dat wel.
Desinformatie verspreidt niet alleen onwaarheden. Het beïnvloedt ook hoe we naar mensen kijken. Het kan angst creëren, mensen ontmenselijken en het debat verschuiven. De vraag is dan niet langer hoe we een minderheid beschermen, maar hoe we ons tegen die minderheid zouden moeten beschermen.
Wat op sociale media en in politieke debatten soms als een abstracte discussie wordt gevoerd, heeft ondertussen concrete gevolgen voor mensen. Voor mensen die jaren op zorg moeten wachten. Voor mensen die zich afvragen of een melding van geweld wel serieus wordt genomen. En voor mensen die zich iedere dag opnieuw moeten verdedigen voor iets wat helemaal niet ter discussie zou moeten staan: hun bestaan.
De overheid heeft een zorgplicht
Juist wanneer het maatschappelijke klimaat verhardt, heeft de overheid een belangrijke verantwoordelijkheid. Een democratische rechtsstaat beschermt gemarginaliseerde groepen, juist wanneer de maatschappelijke wind draait. Dat vraagt om meer dan mooie woorden. Het vraagt om bescherming, zorg en erkenning. Het uitstellen van bescherming is óók een politieke keuze. Desinformatie mag daarbij nooit leidend zijn in politieke besluitvorming.
Daarom komt de NCDR met een advies over de positie en bescherming van lhbtiqa+-personen. Daarin besteden we aandacht aan mis- en desinformatie, rechtsbescherming, veiligheid, institutionele discriminatie en de verantwoordelijkheid van de overheid.
Opnieuw gidsland worden
De afgelopen 25 jaar laten zien dat wettelijke gelijkheid een belangrijke stap is, maar geen eindpunt. Rechten en verworvenheden zijn niet vanzelfsprekend blijvend. Ze vragen om bescherming, onderhoud en verdere verdieping.
Nederland kan opnieuw gidsland worden. Maar daarvoor moeten we trans en queer mensen beschermen wanneer dat moeilijk is, mensenrechten niet laten gijzelen door politieke polarisatie en structureel samenwerken met lhbtiqa+-organisaties en de queer gemeenschappen zelf. Niet praten over mensen, maar met mensen.
De NCDR roept het kabinet op om te komen met een Nationaal Actieplan voor de bescherming van lhbtiqa+-personen. Een plan dat niet alleen investeert in veiligheid en emancipatie, maar ook de voedingsbodem van uitsluiting aanpakt: mis- en desinformatie. En betrek daarbij actief de mensen en organisaties die deze werkelijkheid iedere dag ervaren.
Tachtig jaar COC is een mijlpaal om bij stil te staan en te vieren. Maar het is ook een herinnering aan wat er nodig is om vooruitgang mogelijk te maken. Laten we ervoor zorgen dat de wereld niet alleen terugkijkt naar wat Nederland ooit was. Maar opnieuw kijkt naar wat Nederland durft te zijn.