Moslimdiscriminatie is voor veel Nederlandse moslims geen abstract maatschappelijk vraagstuk, maar een dagelijkse werkelijkheid. Op de arbeidsmarkt, in het onderwijs, bij het zoeken naar een woning, in de publieke ruimte en steeds vaker ook online worden mensen geconfronteerd met vooroordelen, uitsluiting en vijandigheid. Dat raakt niet alleen de betrokkenen zelf, maar ook de fundamenten van onze democratische rechtsstaat. Want een samenleving waarin mensen vanwege hun geloof, naam of afkomst niet als gelijkwaardige burgers worden behandeld, doet afbreuk aan haar eigen grondwettelijke beginselen. De tijd van uitsluitend constateren en onderzoeken moet daarom plaatsmaken voor concrete actie.

De NCDR neemt het initiatief

In het voorjaar van 2026 pleitte de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) voor een stevige, samenhangende Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie. Aanleiding waren de aanhoudende signalen uit de samenleving, de uitkomsten van opeenvolgende onderzoeken en het uitblijven van een voldoende krachtige en structurele overheidsaanpak. Hoewel de overheid verschillende maatregelen heeft aangekondigd, ontbreekt volgens de NCDR nog altijd een samenhangende aanpak die recht doet aan de omvang, de ernst en de structurele aard van moslimdiscriminatie. Daarom kondigde de NCDR op 15 maart, de Internationale Dag tegen Islamofobie, aan zelf het initiatief te nemen om een Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie te ontwikkelen. Niet als vervanging van de verantwoordelijkheid van de regering, maar juist om het kabinet te inspireren en aan te sporen tot krachtiger beleid. De afgelopen maanden stonden in het teken van visieontwikkeling, maatschappelijke gesprekken en het verkennen van de inhoudelijke en organisatorische voorwaarden voor deze aanpak. Nu volgt een belangrijke volgende stap.

Beeld: © Jawad Maakor

Nurullah Gerdan aangesteld als programmaleider

Met ingang van 1 december 2026 start Nurullah Gerdan als programmaleider Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie bij de NCDR. Gerdan krijgt de opdracht om binnen een jaar een inhoudelijk stevige, breed gedragen en uitvoerbare Nationale Aanpak te ontwikkelen. Hij zal daarbij een centrale rol vervullen in het verbinden van maatschappelijke organisaties, moslimgemeenschappen, wetenschappers, deskundigen, lokale bestuurders en betrokken overheidsinstanties. Zijn opdracht is nadrukkelijk meer dan het schrijven van een beleidsdocument. Het gaat om het organiseren van een zorgvuldig maatschappelijk proces waarin ervaringen worden gehoord, kennis wordt samengebracht en concrete oplossingen worden ontwikkeld. De programmaleider zal dit proces namens de NCDR aanjagen, de verschillende perspectieven bijeenbrengen en ervoor zorgen dat maatschappelijke signalen worden vertaald naar heldere beleidsaanbevelingen. Daarbij is een onafhankelijke en kritische blik noodzakelijk, evenals een constructieve samenwerking met de betrokken ministeries en andere overheidsstructuren.

Een aanpak mét de gemeenschap

Uitgangspunt is dat de Nationale Aanpak niet uitsluitend achter een bureau tot stand komt. De ervaringen van Nederlandse moslims moeten een centrale plaats krijgen. Daarbij gaat het nadrukkelijk om de diversiteit binnen de gemeenschappen, met aandacht voor jongeren, vrouwen, maatschappelijke organisaties en mensen die in hun dagelijks leven discriminatie ervaren. Tegelijkertijd moet de aanpak verder reiken dan het verzamelen van ervaringen. Zij moet concrete voorstellen opleveren voor onder meer onderwijs, arbeidsmarkt, veiligheid, online haat, godsdienstvrijheid en het tegengaan van institutionele uitsluiting. Niet alleen beschrijven waar het misgaat, maar vooral aangeven wat er moet veranderen, wie daarvoor verantwoordelijk is en welke resultaten moeten worden bereikt.

Oktober 2027: een concreet advies aan de regering

De Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie zal tijdens de najaarsconferentie van de NCDR in oktober 2027 als advies aan de regering worden aangeboden. Daarmee wordt toegewerkt naar een belangrijk bestuurlijk moment waarop de overheid wordt uitgenodigd verantwoordelijkheid te nemen voor structurele en effectieve maatregelen. De aanstelling van Nurullah Gerdan markeert de overgang van voorbereiding naar uitvoering. De NCDR kiest daarmee bewust voor een actieve, verbindende en resultaatgerichte aanpak. De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het realiseren van gelijkwaardige bescherming ligt bij de overheid. Maar waar voortgang uitblijft, is het noodzakelijk om beweging te organiseren.

Moslimdiscriminatie is geen probleem van moslims alleen. Het is een probleem van onze samenleving als geheel. En dus ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De inzet is helder: een Nederland waarin niemand vanwege zijn of haar geloof wordt uitgesloten en waarin gelijkwaardigheid niet slechts een belofte is, maar dagelijkse werkelijkheid.